تجارت الکترویک (electronic commerce) چیست؟

تجارت الکترونیک ( electronic commerce ) روند خرید، فروش، انتقال یا تبادل محصولات، خدمات یا اطلاعات از طریق شبکه های کامپیوتری از جمله اینترنت گفته می‌شود. در یک معنای عام تجارت الکترونیکی به هر نوع فعالیت تجاری اطلاق میشود که در آن از کامپیوتر و فناوری دیجیتالی استفاده می شود. با رشد فراگیر جهانی اینترنت و دیجیتال و  ورود آنها به زندگی افراد باعث دگرگونی نوع تبادلات ارتباطی و اطلاعاتی گردید به طوری که افراد با در منزل نشستن می توانند بزرگترین تبادلات بانکی و تجاری را انجام دهند این در حالی است که زمان طولانی برای این کار صرف نکردند و حتی نیاز به طی کردن مسافت طولانی نداشته اند.

معاملات الکترونیکی محصول پیدایش بازار های الکترونیکی و ابزار های نوین ارتباطی است. قلمرو تجارت الکترونیکی شامل بازار های الکترونیکی ( electronic markets )، مبادله الکترونیکی داده‌ها (electronic data interchange EDI ) و تجارت اینترنتی است که به اختصار شرح داده میشود :

1. بازار های الکترونیکی ( electronic markets )بازار الکتورنیکی عبارت از استفاده از فناوری دیجیتالی و ارتباطات الکترونیم برای پیدا کردن بهترین کالا و یا بهترین قیمت است. خریدار در این بازار می تواند کالاها و خدمات عرضه شده توسط شرکتهای گوناگون را مقایسه کرده و یا مناسب ترین را انتخاب کند، اصولاً این بازار در اختیار عموم نیست بیشتر شبکه اختصاصی است که  شرکتها و سازمانهای عضو به آن دسترسی دارند.
   این بازار بیشتر در مورد اجناسی شکل گرفته است که مشخصات آنها کم و بیش در مناطق گوناگون یکسان است، مانند پنبه، گندم، برنج، فولاد و … و همچنین در بازار های مالی و بازار بورس و توسعه یافته است که کارگزاران از طریق یک سیستم الکترونیکی نسبت به خرید مناسب ترین سهام و سایر اوراق بهارادار برای مشتریان خود اقدام می کنند. همچنین در زمینه حمل و نقلو رزرو جا در هتل‌ها مورد استفاده قرار میگیرد.
   
   
2. مبادله الکترونیکی داده (“electronic data interchange “EDI )این مبادله به فرایندی اطلاق میشود که داده و اطلاعات با به کارگیری پیام‌های استاندارد از طریق یک شبکه اختصاصی از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر بدون نیاز به دخالت نیروی انسانی منتقل می‌شود مانند شرکت خودرو سازی که از طریق مبادله الکترونیکی داده ها با قطعه سازان مرتبط می‌شوند. بنابراین زمانی که موجودی یک قطعه از حدی کمتر شود، سیستم به صورت خودکار سفارش کالا را به عرضه کننده مربوط ارسال می‌کند.
   سیستم مزبور قادر است به طور خودکار و بدون دخالت نیروی انسانی علاوه بر ارسال و دریافت سفارش‌ها، نسبت به صدور فاکتور، انجام پرداخت، ارسال رسید و سایر خدمات مربوط اقدام کند. این سیستم به معاملات موردی به صرفه نیست و لزوم استفاده از این طریق مبادله، مستلزم نصب و راه اندازی سیستم اختصاصی بین دو بنگاه اقتصادی است.
   
3. تجارت اینترنتیافراد از طریق ” ارائه کننده خدمات اینترنتی ” به اینترنت متصل میشوند، رایج ترین شیوه تجارت الکترونیکی خرید و فروش از طریق اینترنت است چرا که این سیستم در اختیار عموم است و تنها با در اختیار داشتن اینترنت می‌توانند به آن دسترسی پیدا کنند و با توجه به نیاز خود به وصول مطالبات، پرداخت بدهی، سفارش محصول، فروش محصول ،کاریابی‌ و … امور خود را انجام دهند.

انواع تجارت الکترونیک

• تجارت B 2 business to business _ B (تجارت اینترنتی بین دو بنگاه )
• تجارت C 2 business to consumer _ B ( تجارت الکترونیکی بین بنگاه و مصرف کننده ) خرده فروشی
• تجارت C 2 business to consumer _ C (تجارت الترونیک بین مصرف کننده و مصرف کننده )
• تجارت A 2 business to administration _ B (کلیه معاملات مالی و تجاری بین شرکتها و سازمانهای دولتی )
• تجارتA 2 consumer to administration _ C ( هرگونه امور کسب و کار بین دولت و مردم )
• تجارتG2 government to government _ G
• تجارت B2 government to business _ G
• تجارت P2 peer to peer – P

مزایای تجارت الکترونیک برای مشتریان

راحتی، صرفه جویی در زمان، وجود طیف وسیعی از گزینه های مختلف، راحتی در مقایسه، راحتی در یافتن بررسی ها و نظرات، کوپن های تخفیف

مزایا تجارت الکترونیک برای کسب و کار

افزایش باشگاه مشتریان، افزایش فروش، دسترسی ۲۴ ساعته در ۳۶۵ روز سال، گسترش حوزه تجارت،  ساده شدن پرداخت های دوره ای، تراکنش های فوری

با وجود مزایای مختلف برای تجار و مصرف کننده این حوزه تجاری معایبی نیز برای طرفین خواهد داشت:

معایب تجارت الکترونیک برای کسب و کار

مسائل امنیتی، مسائل پرداختی و مالی، نیاز به تخصیص هزینه های بیشتر برای زیر ساخت های تجارت الکترونیک، ارجاع کالا و خدمات پس از فروش، وجود خدمات اینترنتی کافی و نگهداری مستمر

جایگاه حقوق در تجارت الکترونیکی

با پدید آمدن مشکلات در این حوزه تجاری کشور های درصدد ایجاد قوانینی برآمدند که از جرایم و مشکلات تجارت الکترونیکی جلوگیری کنند. برخی از این مقررات و قوانین فراملی و جهان شمول است و بسیاری از قوانین و مقرات موجود در کشور ها به ایجاب و قبول، نوشته، سند، ظهر نویسی، امضا و امثال آن اشاره دارد.

تجارت بین الملل سوالاتی ذهن افراد را به خود مشغول کرده است

آیا داده های موجود در سیستم میتواند کار کرد مشابهی در دنیای خارج داده باشد؟

آیا با پرداختی که انجام میدهم محصولی به دستم میرسد؟

آیا با ثبت نام اینترنتی در دنیای خارج عضو محسوب میشوم؟

و …

در این میان آنچه که به نظر می رسد این است که قواعد و قوانین فعلی در حوزه حقوق تجارت الترونیکی بخصوص حوزه قرارداد های آن در فضای سنتی نم‌یتواند به طور کامل پاسخ گوی مسائل حقوقی مستحدثه در فضای الکترونیکی باشد بلکه با توجه به مبانی حقوقی سنتی، قوانین و مقرراتی لازم است تا با ایجاد تعیین در تردید های حقوقی نوین سر درگمی موجود را رفع کند.

مجموعه ای  قوانین فراملی

قانون نمونه آنسیترال راجع به تجارت الکترونیک

قانون نمونه انسیترال راجع به امضای الکترونیکی

کنوانسیون استفاده از ارتباطات الکترونیکی در قرارداد های بین المللی

دستورالعمل امضاهای الکترونیکی و دستورالعمل تجارت الکترونیکی  (اتحادیه اروپا )

قانون متحدالشکل معاملات الکترونیکی ( امریکا )

قانون متحدالشکل معاملات الکترونیکی ( کانادا)

قوانین  ایران 

قانون تجارت الکترونیکی ایران

آیین نامه اجرایی ماده ۳۲ قانون تجارت

قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات

امروزه با گسترش دامنه سایت ها و اینترنت شاهد جرایم زیادی در این عرصه هستیم اما با توجه به اینکه جامعه زیادی از حقوق و نحوه پیگیری برای احقاق حق خود، از این قوانین آگاهی ندارند موسسه حقوقی کاراندیش داتا در این راستا با همکاری گروه بزرگی از وکلا و مشاوران مجرب دادگستری و اساتید دانشگاه و متخصصین با درجه دکتری حقوق بین الملل و حقوق تجارت بین الملل به موکلان گرامی خود ارزنده ترین خدمات ارائه خواهد داد.

این خدمات به اختصار  عبارتند از:

 انعقاد قراردادهای الکترونیکی

ادله اثبات دعوی و اسناد الکترونیک

دعوی مرتبط با پرداخت های الکترونیکی

دعاوی مرتبط با عودت کالا

دعاوی حمایت از حقوق مصرف کننده

دعاوی حمایت از حریم خصوصی و داده پیام های شخصی

دعاوی سرقت های اینترنتی و …

برای مطالعه‌ی بیشتر روی عناوین زیر کلیک کنید:

• دعاوی حقوقی
• دعاوی کیفری 
• دعاوی بانکی 
• دعاوی مالیاتی
• حقوق بیمه
• حقوق نفت و گاز
• حقوق بیمه دریایی

  وکیل دادگستری خانم ویدا نجفی کارشناس حقوق تجارت بین الملل 

موسسه حقوقی داوری بین المللی کاراندیش داتا در این بخش به موضوع بیمه دریایی و لزوم استفاده از آن می‌پردازد.

بیمه دریایی

بیمه, روشی است که از طریق آن مخاطرات و ریسکها مدیریت می شوند و ریسک تحمل ضرر و خسارت به شخص دیگری منتقل می گردد. درتجارت بین الملل, کالا ها از کشوری به کشور دیگر حمل میشود . سابقه بیمه حمل به قرون وسطی می رسد ، زمانی که در شمال ایتالیا نوعی از بیمه حمل دریایی برای اولین بار ظهور پیدا کرد.

حمل کالا ممکن است از طریق دریا، هوا، زمین و یا به صورت حمل مرکب انجام گیرد. بیمه حمل کالا به شدت با بیمه حمل و نقل دریایی مرتبط است، زیرا : اولاً کالاها عمدتاً از طریق دریا حمل و نقل میشوند ثانیاً به دلیل پیشینه طولانی بیمه دریایی اصول و رویه آن در سایر بیمه های حمل و نقل نیز تثبیت شده است .

قرارداد بیمه 

بیمه عقد و قراردادی است که به موجب آن بیمه گر تعهد می کند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف بیمه گذار در صورت وقوع یا بروز حادثه، خسارت وارده بر او را جبران نموده و یا وجه معینی بپردازد. در عمل بیمه گذار فرمهای ارائه شده توسط بیمه گر را تکمیل می کند و بیمه گر به استناد آن و بر اساس اطلاعات ارائه شده در آن نسبت به صدور بیمه نامه اقدام میکند . لحظه صدور بیمه نامه زمان انعقاد عقد بیمه تلقی میشود. زمان لازم الاجرا شدن بیمه ممکن است بعد از زمان انعقاد عقد بیمه باشد، مثلا در بیمه نامه قید میشود که این بیمه نامه از ساعت ۲۴ روز بعد موثر خواهد بود .

لزوم بیمه حمل 

امروزه بیمه حمل بخش لاینفک تجارت بین الملل را تشکیل می دهد. در صورتی که بار بیمه نشود و در راه دچار آسیب گردد، صاحب بار می تواند علیه باربر (متصدی حمل و نقل ) اقامه دعوی کند. البته از طریق این دعوی، صاحب باز نمیتواند کلیه خسارات را جبران کند؛ زیرا اصولاً در قرارداد های حمل، موارد و میزان مسئولیت متصدی حمل ونقل محدود شده است . بنابراین، مالک باید خطرات تلف و یا عیب کالا را در صورت فقدان بیمه، عهده دار شود.

1. بیمه باربری وارداتی
2. بیمه باربری صادراتی
3. بیمه باربری ترانزیت
4. بیمه باربری داخلی

در اینکوترمز نیز مسئولیت بیمه حمل ونقل براساس نوع قرارداد و terms آن می باشد.

حقوق دریایی شامل چه خساراتی میشود که میتوان بیمه کرد ؟

آتش سوزی، طوفان، قوه قاهره، واژگونی، غرق کشتی، بیمه بدنه کشتی، برخورد جسم خارجی با بار یا برخورد بار با جسم خارجی، سرقت محموله (از طریق دزدان دریایی ) بیمه حقوق دریایی به گستردگی حوزه حمل و نقل و امور قرارداد های آن میباشد و شرکت های بیمه براساس در خواست بیمه گزار مسئولیت خسارات وارده را بر عهده گیرند و جبران خسارت نمایند.

دعاوی بیمه دریایی

تعریف این بخش شامل مسئولیت های بیمه گر و یا بیمه گذار می باشد که عدم ایفا تعهد از جانب یکی از آن ها و یا کم کاری یکی از طرفین تعهد باعث میشود که یکی در جایگاه خواهان و دیگری در جایگاه خوانده قرار گیرد در دعاوی بیمه های خسارتی اصل جبران خسارت در برد و باخت هر یک از اصحاب دعوا دارای نقش موثری است ؛ این اصل دارای دو جنبه ی اثبات و نفی است .

بیشتر دعاوی بیمه در حوزه حقوق دریایی مربوط به مورد حمل می باشد که مسئولیت بیمه کردن بار براساس انتخاب اینکوترمز مورد توافق طرفیت است و اگر در این میان احدی از طرفین به مفاد قرارداد پایبند نبوده، و کوتاهی کرده باشد ( مورد بار بیمه نکرده باشد ) تمامی مسئولیت متوجه آن شخص است، اما در نوع دیگر ممکن است متعهد بار مورد بار را بیمه کرده باشد اما شرکت بیمه نوع خسارت وارده را از موارد خساراتی که مشمول بیمه میشود نداند یا میزان تعهد بیمه گر را کمتر از آنچه که خسارت وارد شده میداند بین بیمه گذار و بیمه گر اختلافی حادث میشود که برای رفع اختلاف به قرارداد رجوع میشود گاهی در قرارداد نحوه حل اختلاف را ارجاع به میانجی گری، سازش، ارجاع به داوری و در نهایت از طریق دادگاه صالح انجام میشود، تیم حقوقی بین المللی کاراندیش داتا در راستا حل اختلاف دعاوی و اختلافات  بیمه دریایی در عرصه بین الملل و داخلی با همکاری گروه بزرگی از وکلا و مشاوران مجرب دادگستری، اساتید دانشگاه و متخصصین با درجه دکتری حقوق بین الملل و تجارت بین الملل در این رشته با پرونده های موفق به داوری و وکالت مشغول می باشد .

برای مطالعه‌ی بیشتر روی عناوین زیر کلیک کنید:

• حقوق نفت و گاز
• دعاوی بانکی
• دعاوی مالیاتی
• تجارت الکترونیک
• قانون مالیات‌های مستقیم

وکیل دادگستری خانم ویدا نجفی کارشناس حقوق تجارت بین الملل